Davranış Bozukluğu Nedir? Hastalıklar, Belirtiler ve Tedavi

Davranış bozukluğu nedir?” sorusuna; “Başka insanların temel haklarına saldıran, toplumsal değerleri veya kuralları görmezden gelen davranış biçimidir.” şeklinde cevap verilmesi mümkündür.

Kişinin davranışlarında meydana gelen çeşitli bozukluklar gerek gündelik yaşamını gerek sosyal yaşamını, gerekse iş hayatını büyük oranda etkiler. Davranış bozukluğuna sahip olan insanlar, zaman zaman aşırı sinir ve öfke atakları gösterebilirler.

Davranışsal bozukluklar dünya genelinde özellikle son 10-20 yıl içerisinde artış göstermiştir. Çoğunlukla şehirde hayatını devam ettiren insanlarda, kırsal hayatta yaşayan insanlara göre daha fazla yaşandığı tespit edilmiştir. Bu sebeple davranış bozuklukları ve tedavisi hakkında detaylı bilgilerin öğrenilmesi gerekir.

İçindekiler

  • Davranış Bozukluğu Nedir?
  • Davranış Bozukluğu Çeşitleri
    • Karşıt Olma (Karşı Gelme) Bozukluğu
    • Antisosyal Kişilik Bozukluğu
    • Davranım Bozukluğu
    • Sınırda Kişilik (Borderline) Bozukluğu
    • Çekingen Kişilik Bozukluğu
  • Davranış Bozukluğu Belirtileri
    • Davranış Bozukluğu Örnekleri
    • Davranış Bozukluğu Testi
  • Davranış Bozukluğu Tedavisi
  • Davranış Bozukluğu Olan Çocuğa Nasıl Davranılmalı?
  • Sık Sorulan Sorular

Davranış Bozukluğu Nedir?

İnsanlar küçük yaşlardan itibaren içerisinde bulundukları toplumun sahip olduğu sosyal ortama ve normlara yönelik davranış biçimlendirmeyi öğrenir. Zaman içerisinde tavır ve davranışlarının, çevrelerinde bulunan kişileri ne şekilde etkileyeceği yönünde fikir sahibi olmaya başlarlar.

Bunları yapamayan, yani davranışlarını toplum normlarına yönelik olarak şekillendiremeyen veya tavırlarının çevrelerinde bulunan insanları nasıl etkileyeceği yönünde fikirlere sahip olamayan kişilerde ise davranış bozukluğu sorunu ile karşılaşılır. Davranış bozukluklarına sahip olan kişiler, kendilerini ve aile ortamı, arkadaş grubu gibi çevrelerini tehlikeye atacak hareketlerde bulunabilirler.

İlk olarak çocukluk dönemlerinde gözlemlenmeye başlayan davranış bozuklukları; karşıt gelme, düşmancıl şekilde hareket etme, başkalarının haklarını görmezden gelme gibi davranışlarla tespit edilebilir. İnsanlara ve hayvanlara karşı gösterilen agresif davranışlarla ve öfke tepkileriyle kendilerini gösterirler.

Yapılan bilimsel araştırmalar sonucunda toplumlardaki davranış bozukluğu sıklığının %2,6 ile %15 arasında değişiklik gösterdiği saptanmıştır. Erkeklerde görülme oranı kadınlarla kıyaslandığında daha yüksektir. Ayrıca davranış bozukluğunun başlangıç yaşının 4-8 yaş aralığı olduğu bilinmektedir.

Davranış Bozukluğu ÇeşitleriDavranış Bozukluğu Nedir? Hastalıklar, Belirtiler ve Tedavi Davranış bozukluğu farklı şekillerde kendini gösterebilir.

Davranışsal bozukluklar sahip oldukları özelliklere ve belirtilere göre gruplandırılır. Bu farklı çeşitlerin tedavi yöntemleri de değişiklik göstermektedir. Davranış bozukluğu çeşitleri arasında;

  • Karşıt olma,
  • Antisosyal kişilik bozukluğu,
  • Davranım bozukluğu,
  • Sınırda kişilik bozukluğu,
  • Çekingen kişilik bozukluğu sıralanabilir.

Davranış bozukluğu hakkında detaylı bilgiye sahip olunması için tüm bu çeşitlerin özelliklerinin ve tedavi yöntemlerinin öğrenilmesi gerekir.

Karşıt Olma (Karşı Gelme) Bozukluğu

Karşıt olma kendini farklı şekillerde gösterir. Bu bozukluğa sahip olan kişiler; otoritenin koyduğu kurallar hakkında şikayette bulunur, bilinçli olarak insanları sinirlendirmek için çabalar, kendi tavırları sebebiyle çevresindeki başka insanları suçlarlar.

Tüm bunların yanında oldukça alıngan tavırlar gösterir, kısa sürede küser ve hızlı sinirlenirler. Küçücük bir hareket yüzünden kin tutma ve intikam alma isteğine sahip olma gibi özellikleri bulunur. Sıralanan davranışları sebebiyle aile hayatlarında, sosyal hayatlarında veya iş hayatlarında çeşitli problemler ile karşılaşır, ilişki kurmakta zorluk yaşarlar.

Antisosyal Kişilik Bozukluğu

Antisosyal kişilik bozukluğu çevresindeki insanlara aldırmama, görmezden gelme ve toplum normlarına, kurallarına uymama gibi özelliklerle kendisini belli eder. Bu bozukluğa sahip olan insanlar, suç işlemeye meyillidir. Sıklıkla suç işlerler ve suçluluk, pişmanlık hissi duymazlar.

Davranım Bozukluğu

Davranım bozukluğuna, çocuklarda ve gençlerde rastlanır. Davranışsal ve duygusal problemler aracılığıyla kendisini gösterir. Bu bozukluğun en sık rastlanan belirtileri arasında; tekrarlayan bir düzenle başkalarının haklarını ihlal etme, sosyal ve toplumsal normları-kuralları kabul etmeme ve saldırgan davranışlar gösterme, sıralanabilir.

Sınırda Kişilik (Borderline) Bozukluğu

Sınırda kişilik bozukluğuna ya da diğer bir adıyla Borderline kişilik bozukluğuna sahip olan insanlarda öz denetim mekanizmasının işleyişi oldukça zayıftır. Ayrıca bu kişilerin düşünce ve davranışlarında istikrarsızlık ile karşılaşıldığı söylenebilir.

Borderline kişilik bozukluğunun belirtileri genellikle ergenlik ve gençlik yaşlarında kendisini gösterir. Bu bozukluğa sahip olanlar, hayatta sahip oldukları rolü, gerçekte kim olduklarını ve yaşam amaçlarını sorgularlar. Yaşadıkları kararsızlık ve istikrarsızlık sebebiyle sosyal yaşamlarında sorunlar ile karşılaşabilirler.

Çekingen Kişilik Bozukluğu

Çekingen kişilik bozukluğu rahatsızlığından mustarip olanlar, yetersizlik duygusu ile mücadele etmeye çalışırlar. Herhangi bir olumsuz değerlendirme ile karşılaştıklarında çok üzülür ve aşırı hassasiyet gösterirler. Genellikle huzursuz, endişe dolu ve yalnız hissettiklerinden, hayatlarını devam ettirmekte zorlanırlar.

Davranış Bozukluğu BelirtileriDavranış Bozukluğu Nedir? Hastalıklar, Belirtiler ve Tedavi Davranış bozukluğunu anlamak için çocuklarınızı biraz izlemeniz yeterlidir.

Bir kişinin davranışlarının, davranış bozukluğu olarak nitelendirilebilmesi için sahip olmaları gereken özellikler vardır. İlk olarak yaşına uygun olup olmaması incelenmelidir. Diğer bir kriter ise davranışların yoğunluk derecesidir. Nadiren ve spesifik durumlarda karşılaşılan davranışlar, davranış bozukluğu olarak nitelendirilemezler. Uzun zaman aralığında ve sürekli olarak tekrarlanmaları gerekir.

Davranış bozukluğunun anlaşılmasını sağlayan bazı genel geçer belirtiler vardır.

  • Hırçınlık
  • Sinirlilik
  • İnatçılık
  • Saldırganlık
  • Tırnak yeme
  • Yalan söylemeye yatkınlık
  • Saç koparma
  • Uyku bozukluğu
  • Yeme bozukluğu

Bu belirtileri gösterdiğini düşünen ve davranış bozukluğuna sahip olduğundan şüphelenen insanların bir psikoloğa danışması gerekir.

Davranış Bozukluğu Örnekleri

Davranış bozukluğuna sahip olan insanlarda sık sık görülen bazı örnek davranışlar vardır. Bunlardan bazılarının; sıklıkla kötü ve sinirli hissetme, dengesiz davranışlarda bulunma, kararsızlıkla başa çıkamama, hızlı duygu değişimleri yaşama olduğu söylenebilir. Bu davranışların kendisinde sürekli olarak tekrarlandığını düşünen bireyler, psikolojik destek almalıdır.

Davranış Bozukluğu Testi

5-12 yaş aralığındaki çocuk bireylerde davranış bozukluğuna dair belirtilerin incelenmesi ve değişimlerin takip edilmesi amaçlarıyla davranış bozukluğu testi kullanılır. Bu testin kısaltması “CDRS” ölçeğidir. Testin geçerli ve son derece güvenilir olduğu, bilimsel çalışmalar aracılığıyla onaylanmıştır.

Davranış Bozukluğu TedavisiDavranış Bozukluğu Nedir? Hastalıklar, Belirtiler ve Tedavi Davranış bozukluğu tedavisi için çocuk terapistlerinden destek alabilirsiniz.

Davranış bozukluğu nasıl tedavi edilir?” sorusunun cevabı çocuklarda ve ergenlerde farklılık gösterir. Tedavi yöntemi olarak çocuklarda oyun terapisi, ergenlerde ise bireysel terapi kullanılır. İşletilen terapi süreçlerinde sınırların ve kuralların detaylı şekilde belirlenmesine önem gösterilir.

Tedavi sürecinde genellikle zararlı davranışların engellenmesinin nasıl sağlanabileceği üzerinde durulur. Davranış bozukluğuna sahip olan bireyin ailesinden ve arkadaşlarından süreç devam ederken yardım alınabilir. Tedavinin işleyişine ve gidişatına yönelik olarak psikiyatrik değerlendirme ve ilaç kullanımı gibi yöntemlere başvurulabilir.

Davranış Bozukluğu Olan Çocuğa Nasıl Davranılmalı?

Davranış bozukluğu olan çocuğa bu konuda ayrımcılık uygulanmamalıdır. Bunun çözülmesi gereken ve çözülebilecek bir sorun olduğu bilgisiyle hareket edilmelidir. Bir psikologdan yardım alınmalı, uzman görüşleri doğrultusunda nasıl davranılması gerektiği belirlenmelidir.

Okulun çocukların hayatındaki uygunlaştırıcı tesiri hakkında bilgi almak için yazımıza göz atın!

Sık Sorulan Sorular Davranış Bozukluğu Tespiti Nasıl Yapılır? Davranış bozukluğu hastalığının tespiti CDRS denilen test yardımı ile yapılır. Davranış Bozukluğuna Sahip Olan Bireyler Bunu Nasıl Anlayabilir? Davranış bozukluğuna sahip olan bireylerde görülen aşırı sinir, kararsızlık, mutsuzluk gibi genel özellikler vardır. Bu belirtileri gösteren insanlar bir psikologdan yardım alarak ve testlerden geçerek davranış bozukluğuna sahip olduklarını anlayabilirler. Davranış Bozukluğu Tedavisi Nasıl Yapılır? Davranış bozukluğu tedavisi kişinin yaşına göre değişiklik gösterir. Çocuklarda oyun terapisine, ergenlerde ise bireysel terapiye başvurulur.

Kaynak: Cemre

Davranış Bozukluğu Nedir? Hastalıklar, Belirtiler ve Tedavi Hakkında S.S.S.

0 Yorum

Yorum Yaz

e-Posta adresiniz açık bir şekilde yazılmayacaktır. * alanlar zorunludur.

0 yorum